Theezakjes

Soms hoor ik dingen die ik niet wil horen.

Dik een jaar geleden stond ik bij de supermarkt. Een klant klaagde tegenover een bevriende winkelmedewerkster over wat haar was aangedaan in een ziekenhuis. Bij een onderzoek waren haar borsten te zichtbaar geweest voor anderen. ‘Het is niet veel, en het zijn net theezakjes, maar toch wil ik dat mijn privacy gerespecteerd wordt,’ zei ze. Ik had alweer genoeg gehoord en ging bij een andere kassa staan.

Soms voel ik mij gezegend met een goed geheugen, maar soms ook niet. Af en toe zie ik die klant in of bij de supermarkt. Zo ook vandaag. En zoals altijd denk: “theezakjes”.

Als die mevrouw was, zou ik dat erger vinden dan de inbreuk op de privacy in het ziekenhuis. En zelf vind ik het ook geen fijne gedachte.

Maar het doet me er wel aan herinneren dat ik thee moet kopen.

Bezoek aan de synagoge

Bijna ieder jaar ga ik 4 mei naar de Hollandsche Schouwburg, om daar de in de 2e wereldoorlog vermoorde joden te herdenken en stil te staan bij het leven van de overlevenden. Ik denk dan aan mijn familie, de verre familie, de vrienden, mijzelf, de mijnen. Het is denken, herdenken, gedenken.

Ondertussen heb ik al heel wat herdenkingen meegemaakt. Maar sinds afgelopen week is mijn beleving iets anders geworden. Ik was in Berlijn en bezocht de Neue Synagoge. 

De Neue Synagoge was enorm, met aan de straatkant een prachtvolle façade en ontvangsthal,  en daarachter de hoofdzaal, zo groot als 3 geschakelde basketbalvelden inclusief tribunes. 

Voorafgaand aan en in de 2^e wereldoorlog is hij geplunderd en in brand gestoken, en daarna gebombardeerd. In 1958 is het gebouw om veiligheidsredenen goeddeels gesloopt, en vanaf 1988 is het deels als monument weer hersteld. De hoofdzaal is er niet meer, in plaats daarvan is er een met zuilen gemarkeerd open binnenplein.

Ik stond op het plein en keek om me heen. Hier konden duizenden joden tegelijk hun geloof belijden. En daar trof het me. Als de oorlog er niet was geweest (en verder alles was gelopen zoals het was gelopen), had ik negen keer zoveel levende, vrijzinnig gelovige familie gehad. Als de oorlog er niet was geweest, was ik opgevoed in een religieus joods gezin. Als de oorlog er niet was geweest, was ik mogelijk een gelovige jood geworden. Het heeft niet zo mogen zijn.

En nu, op 4 mei, denk ik ook aan het verloren geloof. En aan de vervanging van het Jodendom als viering van het leven, door een Jodendom gevuld met herinneringen aan de dood.

Advies van een dame op leeftijd

In de trein van her naar der lees ik “The legacy of Hartlepool Hall” van Paul Tonday. 

Ergens in het boek zegt een oude dame tegen een halfjonge heer iets met de volgende strekking: Dit is je gegeven. Doe er iets mee. Behoud het.

En ik denk aan mijn leven, en dat van mijn ouders.

Mijn ouders kwamen beschadigd uit de oorlog, na een jarenlang gevecht om te overleven. Na die tijd streden ze tegen de geesten, hun angsten en de dagelijkse bedreigingen. Ze zeiden het later wel eens tegen ons. “Ze zouden ons er niet onder krijgen. Niet in de oorlog door te sterven, en niet na de oorlog door op te geven.” Hun manier om zich er niet onder te laten krijgen was door een gezin te stichten, door te trouwen en kinderen te krijgen, door het huwelijk ondanks tegenspoed en strubbelingen in stand te houden, en door de kinderen tot ruim in hun volwassenheid te steunen.

En daar zit ik. Een vijftigjarige man in de trein, en een dame uit een boek zegt tegen me ‘dit is je gegeven, doe er iets mee.’  

een man van weinig woorden

Eerst stond hier een stuk met 257 woorden.
Bij nader inzien kon het nóg korter.

Zeggen beelden meer dan woorden?

Als een beeld meer zegt dan 1000 woorden, zegt een korte animatie met 95 plaatjes dan meer dan 95.000 woorden?